Yazı Detayı
15 Temmuz 2021 - Perşembe 13:09 Bu yazı 282 kez okundu
 
Neşri tahririmin esbabı mucibe-layihasıdır
Akay AKTAŞ
akayhoca@gmail.com
 
 

Dil, kişilerin konuşma aracıdır diye tanımlanır en özlü ve yalın anlatımla.
Gerçekten de kişiler günlük yaşamlarında karşısındakiler ile anlaşmalarını dile borçludurlar. Sıradan bir insan, yüzelli kelimelik bir dağarcık ile günlük yaşamını rahatlıkla sürdürebilir.
         Ancak mesleki yorum ve açıklamalarda,  şiir, roman, tiyatro ve hele hukuk v e felsefede durum farklılaşır. Daha bir özel terimler ile toplumsal olaylar yorumlanır. Anlatılır. Açıklanır
        Günlük yaşamını idame ettirme uğraşısında olan birisi için “külli irade”ile “tümel buyrultu” arasında bir fark yoktur. İkisini de anlamaz. Bu nedenle de bir kelimenin kökeninin hangi ırktan olduğu o kadar da bir değer taşımaz.Çünkü o, ikisinin de anlamını bilmez. Biri Arapça’dan diğeri  Türkçe’den geliyormuş .
         Bu konu yüzyılı aşkın bir süredir aydınlarımız arasında tartışılmaktadır. “Efendim dilimizi sadeleştirelim” diyenler ile “Türkçeleşmiş Türkçedir, dilimizi yavanlaştırmayın” diyen karşıtlar hala tartışmaktadırlar.
        “İstiklal” sözcüğünü hepimiz biliriz. Ama kökeni Arapça imiş. Gariptir Araplar ne istiklal kelimesinin anlamını bilir ne de kullanırlar. Zira bizimkiler Arapça “kılle” sözcüğünden “istiklal”i türetmişlerdir.
        “Mirim, filan kelimenin Türkçe karşılığı olamaz" diyenler de birçok konuda yaya kalmışlar ve dilimizin matematiksel  ve güçlü yapısına boyun eğmişlerdir.
         “Tear”dan"tayyare"yi türeten biziz. Arap bilmez tayyareyi. Karşılığı uçak kelimesini de biz yanlış olarak ürettik ama tuttu.
         Bu gün kimse "kompitür" demiyor."Bilgisayar" diyoruz. Yanlışmış“bilgisayar “ “ bilgi sandığı “olması gerekiyormuş. Ne gam!
         "Müdeiumumi"diyemezdi vatandaş. "Müddeyim" der keserdi. Oysa bugün"savcı" diyoruz.
         Ama bütün bunlar mesleki bir dilin ille de köken olarak öz be öz Türkçe olmasını zorunlu kılmaz. Zaten böyle bir durum dünyada varit değildir.
         Gelelim ana konumuz olan HUKUK’un diline.
 Hukuk, o toplumun ve devletin ekonomik, toplumsal, tarihi, dini, beşeri yapısının tam içinde olduğundan, ona uygun bir dil ile yazılır, anlatılır. Yani seçkinler mesleki karizmalarına denk gelen bir yaklaşım ile yorumlarlar. Vatandaşın ise bu dili anlaması ve hatta neyin suç olup neyin suç olduğunu bilmemesi bile bir özür teşkil etmez.
            Hani derler ya hukuk dili ağırdır. Anlaşılmazdır. İyi hoş da sıradan vatandaş dili ile bu nasıl olabilir ki.?
“Sol alt ekstremitede spastik paralizi sekeli ekstremitede bir cm adele hipoksivar.Hafif hexion kontroktürü mevcut”
Bu, bir doktorun bana verdiği rapordan alıntı. Sanırsınız kalaylıyor. Demek ki tıbbın kendine özgü bir üslubu terimleri var.
Askeri terminolojideki, takibat, tatbikat, istihkam, operasyon, teçhizat, mühimmat kelimeleri ise günlük yaşamdakinden farklı anlamlar içerir.
“Adalet mülkün temelidir” özdeyişindeki MÜLK kelimesi ise taşınmaz arsa değil, devlet, devletin varlığı ve hükümranlığı anlamındadır. Dolayısıyla toplumu derinden ilgilendiren ve hemen her an herkesin karşısına çıkan hukuki konularda kendine özgü terimlerin olması olağan sayılmalıdır.
         “Cebri icra, çokluk def’i halefiyet, hiffet, icap, gaip, iktisabı müruru zaman, makable şamil, ihsası rey, ferişerik, keenlemyekün, ivaz, müzayaka, taliki ve infisahi şartlar, zımni irade,müteselsil, teşdiden tahfifen, gayrı kabili rücu, izaleyi şüyu…ifadeettiklerinin açıklaması olmasa, gerçekten toplumun büyük bir kesimi tarafından anlaşılamayacak kadar zordur.”   Diye yakınıyor hukuk doçentlerinden Seliçi Oğuzman.
Hıfzı Veldet Velidedeoğlu ise Türk Kanunu Medenisinde(Ankara Üniversitesi 1975 Basım Sa XXVI ) şöyle diyor:
“…Memleketimizin bir mahallinde verilen hüküm ile aynı şerait tahtında tahaddüs eden hükümler birbirinden farklı ve mütenakız bulunmaktadır. Netice itibariyle Türkiye halkı adaletin tatbikinde ittiratszlığave mütamadi tezebzüze maruz kalmaktadır.Tesadüf ve talihe bağlı ve bir birini mütenakız kurunu vustal fıkıh kaidelerine merbut bulunmaktadır… “
Hukuk dilinin ağır ve ağdalı oluşundan yakınmaktadır Prof.Velidedeoğlu. Bu zorlama ıstılahların sıkıntısını en fazla hukuk öğrencileri çekiyordur her halde.
Ne bu yorum ne de bunun günümüze çevrisi vatandaşı pek ilgilendirmektedir. Halk o engin sağduyusu ile "Kanunlar lastik gibidir. Ne tarafa çekersen uzar."Zengin arabasını dağdan aşırır, fakir düz yolda şaşırır" diyerek kestirip atmakta ve adalete olan duygusunu"Şeriatın kestiği parmak acımaz." tevekküllüğü ile hukuk dilinin anlaşılmazlığını kabullenmektedir
Aydın geçinen bir aykırının diliyle;
"Tüzegen devinselliğine koşut olarak biçimsel soyutlamaların, kişilerin iç imgeleri olsun, biçimselliğe değgin soyut tinsel ötelemelerindeki derinlik olsun,  hukuk buyrultularını yabansılaştırmakta,sağlanca kapsamına koyarak toplumsal korumanlığı işlevsizleştirerek kullanılmazlık kapsamına almaktadır."
 Diye bir cümle kursam, vatandaş herhalde alay ediyorum diye suratıma tokadı yapıştırsa yeridir.
Yasaların kullanılırlığı da ayrı bir mesele olarak karşımıza çıkar. Sözgelimi PAŞA kelimesinin kullanımı yasal olarak suç olmakla birlikte, gerek yasa koyucu ve gerek yasa uygulayıcılarının tümü bu kelimeyi her vesile ile kullanmakta, özneler ise bu kelimeden pek hoşnut olmaktadır. Zira toplum belleğinde PAŞA kelimesi yalnızca "general" karşılığı olmayıp çok daha öte bir şeydir. Validir. Devlettir. Askeri ve mülki irade sahibidir paşa.
Bir başka şey ise basit gözüken bir telaffuzun ya da harf değişikliğinin büyük bir karmaşaya yol açabilmesidir .
Padişah Selim; bilgili ve saygın bilim adamı Sanizade Atâullah Efendi'yi Sadrazam hakkında dedikodu ettiği suçlamasıyla sürgüne gönderir.  Bir süre sonra da bağışlar. Padişah buyruğunu götüren görevli, heyecandan şaşırıp,“_tlakınıza(affınıza) ferman getirdim" diyeceği yerde, "_tlafınıza (idamınıza)ferman getirdim" deyince,
Atâullah Efendi kötüleşir ve ölür.
 Tamam. Hukukun kendine özgü dili olacaktır ama bu kadar da değil. Dilimize uymayan kelimelerin, yazılışının, okunuşunun zor olmaları bir yana, birbirine pek yakın kelimeler yüzünden örnekteki facialar da olabiliyor. Hukuk dilinin bu karmaşadan kurtarılması gerekir.
"İta, icra, ehlivukuf, nasp, tâyin, azil, hacizvaz ve fekki, devairi devletin kâffesinde, takibi umur ve muameleye, talep, istida,lâyiha, takdim, tahkim, lüzum, mezun, selâhiyattar,  evrak, tahkim tevkil...” örneklerinde olduğu gibi noterliklerde öyle belgeler düzenleniyor ki, yurttaş çoğu zaman anlamını bilmeden altını imzalıyor. Bir gün bakıyor ki, amacını aşan bir belge vermiş, istemediği durumu kendisi yaratmış. Kamusal düzen, adalet ve hak adına yeni hukuksal sorunlarla örseleniyor.
         Yargıtay eski başkanlarından Sami SELÇUK:
“Kişiler kendini anlatmak ve karsısındakiyle iletişim kurabilmek için en önemli araç olarak dili kullanmaktadırlar. Zamanla dil içinde meslek gruplarına göre dilsel ayrılıklar ortaya çıkmıştır. Buna göre meslek gruplarına ait olmayan kişiler için dilleri anlamak çok güç hatta imkansız hale gelmiştir. Hukuk dili de bu mesleki dillerin anlaşılması en güç olanlarından biridir. Amacımız, toplum kurallarının yazılı metni olarak kabul edilen hukukun daha yalın bir dile dönüşmesi gerekliliğini vurgulamaktır" diyor.  
Yekta Güngör ÖZDEN bir konferansta:
 “Hukuk tutucu değildir. Tutucu olan hukukçulardır. Görevler, gereğiyle yerine getirilse hukuk tutucu sayılmaktan kurtulur. Çağımızda toplumsal gelişme hızlıdır. Kurallar bu gelişmenin gerisinde kalmaktadır. “Diyor ve şöyle devam ediyor.  
“Hukukçuluk, değişen durumlara uyan en iyi ilkeleri seçmek san'atı, becerisi olarak adaleti bulma ve ortaya koyma hizmetidir. Ulusunu yasalar önünde eşit, korkusuz, mutlu ve güçlü kişiler olarak yaşatmak borcunu yüklenmiştir . Hukukçunun sorumluluğu büyüktür. Yurdunun sosyal ve ekonomik sorunlarını, çözüm yollarını düşünmek, çıkar çatışmalarını önlemek, iç barışı, kamusal düzeni, bilgisi ve örnek davranışlarıyla güçlendirmek, hukukun etkin gücüyle adaleti her konuda sağlamak hukukçunun savsaklanmaz görevidir . Kendini bu sorunların dışında tutan hukukçu, yurttaş olamaz. Gelişmeye, kalkınmaya yardımcı, siyasete etkili olan hukuk, kurallar yığını değildir. İlerleyen bir kaynak aydınlatan bir ocaktır. Hukukçu uyaracak, hak ve özgürlükleri savunacak, çağdaş hukuk kurallarının yürürlüğüne öncülük edecektir.”
Anayasa Mahkemesi Başkanlığı yapmış mümtaz hukukçunun önerileri bunlar.
Ankara -Sofya uçağı Deniz Gezmişler’i kurtarmak amacıyla 1972 yılında Iğdırlılar tarafından kaçırıldığında hukuki bir sorun ortaya çıkmıştı. Zira uçak kaçırmanın ceza yasalarında yeri yoktu. "Hürriyeti tahdit,devlet malına zarar, silahlı tehdit"  gibi konulardan dava açılmıştı.
Ünlü al Capon’u basit bir vergi cezasından 11 yıl Alcatraz’A MAHKUM eden hakim toplum, vicdanını rahatlatmak için bu yola gitmişti. Yoksa gerçek cezası bir yılı dahi bulmuyordu.
Sonuç olarak hukuk dili yalın açık bir hale getirilmelidir. Ama sanılmasın ki bu vatandaşın anlayacağı bir biçime indirgenir. Hukuk dili terimsel ve mesleki anlamda kendi terim deyim ve kavramlarını Türkçe yazıp yorumlamalıdır. Ve fakat bunu yaparken,  herhangi bir boşluğa meydan vermeyerek, kesin,yalın, net ve en azından meslektaşlar arasında bir çelişkiye düşülmeyecek açıklıkta olmalıdır. İçtihada yeni açıklamalara meydan vermemelidir. Hele gerekçelerde sağlam kanıtlara dayanıldığı kadar, temel toplumsal dayanakları da olmalıdır. Bu ise yasa dilinin sağlamlığı, mantıki tutarlılığı ve anadilin gerekleri ile hayata geçer.Zira sonuçta gerek karar verici, gerek iddia ve gerekse savunma makamları tartışarak en adil karara varmak istemektedirler. Bu da ancak ANA DİL ÜZERİNDEN OLUR. Bizim de resmi ve anadilimiz TÜRKÇE olduğuna göre, söylenecek fazla bir şey kalmıyor.
        Şurası da unutulmamalıdır ki HUKUK DİLİ nasıl olursa olsun, sonuçta onu uygulayacak olan insandır. Bir Iğdır valisi 1 EKİM 2000 tarihinde yaygın basında yer bulan demecinde şöyle buyuruyordu:
         "Fuhuşla mücadele etmek bizim görevimizdir. Nataşalar ile yakalanan erkeklerin saçını sakalını kesip Suveren düzlüğünde gece  yaya bırakırım."
            Daha Dün Kobani olayları üzerine İçişleri Bakanı şöyle kükrüyordu: Misliyle mukabelede bulunuruz.Polis kendisi.Savcı kendisi. Hakim kendisi.İnfaz memuru yine kendisi
Bir Valinin ve bakanın hukuk ve idare anlayışı bu olursa,dünyanın en çağdaş hukukunu en anlaşılır bir dil ile yazsanız ne olur ki !?!?
            Hukukçularımızın yetiştiği okullar ile hayata atıldıktan sonraki koşullarını ve özellikle hakim ve savcıların adliye- lojman arasına sıkışıp kalmaları ise bir başka yazı konusu.

 
Etiketler: Neşri, tahririmin, esbabı, mucibe-layihasıdır,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
05 Eylül 2021
ALİ KEMAL EYVAZ EFENDİ -3 UFAK ATTA CİVCİVLER YİYEBİLSİN
2568 Okunma.
02 Eylül 2021
30 AĞUSTOS RESMİ KABUL TÖRENİNDEN NOTLAR
790 Okunma.
30 Ağustos 2021
ALİ KEMAL EYVAZ EFENDİ-2
1445 Okunma.
28 Ağustos 2021
BİR KONUŞURSAM YER YERİNDEN OYNAR
1107 Okunma.
22 Ağustos 2021
ALİ KEMAL AYAZ MAL BEYANINDA BULUNMAYI DÜŞÜNÜR MÜSÜN?
2153 Okunma.
22 Ağustos 2021
ESKİDEN BÜROKRASİ BÖYLE ÇALIŞMAZDI
532 Okunma.
02 Ağustos 2021
SAVAŞLARIN TOPLUMDAKİ DETOKS ETKİSİ
101 Okunma.
14 Temmuz 2021
AHLAKI AHLAKÇI KESİLENLER YEDİ BİTİRDİ
323 Okunma.
05 Temmuz 2021
50 YIL SONRA: “BİR GÜN MUTLAKA”
260 Okunma.
29 Haziran 2021
IĞDIR ÇOK SICAKMIŞ
457 Okunma.
25 Haziran 2021
HERKESTEN ÖNCE AÇIKLIYORUM: BEN DE ADAYIM
928 Okunma.
19 Haziran 2021
ÜNİT tesislerindeki binlerce ağaç kuruyor. Bunun sahibi, bakanı ilgileneni yok mudur?
442 Okunma.
15 Haziran 2021
NASRETTİN HOCA VE ADALET
355 Okunma.
02 Haziran 2021
ORDULARIN GÜCÜNÜ NE BELİRLER
441 Okunma.
17 Mayıs 2021
AH KALDIRIMLAR
672 Okunma.
22 Nisan 2021
IĞDIRLI’DAN DAHA FAZLA IĞDIRLI OLAN BAŞHEKİMİN BASIN TOPLANTISINDAN NOTLAR
998 Okunma.
21 Nisan 2021
GÖREV YENİDEN REKTÖR ALMA’DA
687 Okunma.
20 Nisan 2021
ALİ KEMAL AYAZ’A AÇIK SORULAR
1554 Okunma.
19 Nisan 2021
PANDEMİ TEDAVİSİNİDE BU YÖNTEM KULLANILSA NASIL OLUR
387 Okunma.
24 Mart 2021
AĞRI ADININ IĞDIRLILAR İÇİN ANLAMI ÖNEMİ NEDİR
510 Okunma.
15 Mart 2021
NEVRUZ KÖYLÜ BAYRAMIDIR
508 Okunma.
06 Mart 2021
Çay Deyince...
617 Okunma.
28 Ocak 2021
A L İ C E N A P B İ R V A L İ
928 Okunma.
27 Ocak 2021
AK PARTİ İL KONGRESİ HEYECANI YÜZLERE YANSIMIŞ
1527 Okunma.
21 Kasım 2020
YAZARIMIZ AKAY AKTAŞ'IN KALEMİNDEN
2173 Okunma.
18 Kasım 2020
CUMHURBAŞKANLIĞI IĞDIR MİLLET KİTAP LİSTESİNİN TAM ORTASINDA BENİM KİTABIM
320 Okunma.
16 Kasım 2020
BU KAFANIN YAPACAĞI ETKİNLİK ANCAK BU KADAR OLUR
388 Okunma.
04 Kasım 2020
EKREM DEMİRİTEKİN AK PARTİ İL BAŞKANLIĞINA ADAY
1646 Okunma.
02 Kasım 2020
VALİ VE BELEDİYE BAŞKANI SAYIN SARIENGİN’İN BASIN TOPLANTISINDAN NOTLAR
307 Okunma.
22 Ekim 2020
YAZARIMIZ AKAY AKTAŞ'IN KALEMİNDEN
281 Okunma.
21 Ekim 2020
DİLİMİZ YAVANLAŞTIRILIYOR
266 Okunma.
16 Ekim 2020
VALİLİK-BELEDİYE BAŞKANLIĞI VE ÇEVRE ŞEHİRCİLİK MÜDÜRLÜĞÜ
919 Okunma.
22 Eylül 2020
BU KRONİKLEŞMİŞ SORUNLARI ANCAK KAYYUM İRADESİ ÇÖZER
1427 Okunma.
10 Eylül 2020
AK PARTİ İL TEŞKİLATI: BU İDDİANIN ONDA BİRİ DAHİ DOĞRUYSA YAZIK Kİ NE YAZIK
1852 Okunma.
24 Haziran 2020
YEREL BASININ VE OKUYUCULARIN ZAFİYETLERİ
1202 Okunma.
19 Mayıs 2020
4 İSİMLİ TUZLUCA BELEDİYE BAŞKANI BAY AHMET TÜRKAN
3293 Okunma.
19 Mayıs 2020
SERDAR ÜNSAL’IN ÖNERİSİ
341 Okunma.
16 Mayıs 2020
AMAN SAYIN VALİ TEDBİRLERİ GEVŞETMEYİN
377 Okunma.
07 Mayıs 2020
SERDAR ÜNSAL’IN YEŞİL IĞDIR’DA MÜNTEŞİR “IĞDIR TÜRK DÜNYASINA AÇILAN KAPI” BAŞLIKLI YAZISININ İRDELENMESİ-I
463 Okunma.
30 Nisan 2020
BİR YÜKSEL BABAL VARDI SAYESİNDE BİR MAYISI SEVDİM
588 Okunma.
20 Nisan 2020
AYDIN OLMANIN ÇİLESİ
401 Okunma.
13 Nisan 2020
KORONA BELASI SAĞLIĞIN ÇABASI
508 Okunma.
06 Nisan 2020
VALİ BEY'DEN FELSEFİ TESPİTLER
390 Okunma.
31 Mart 2020
VALİLİK BELEDİYE VE SAĞLIK ÇALIŞANLARININ KORONAVİRÜS MÜCADELESİ
729 Okunma.
25 Mart 2020
KORONA VİRÜSÜ YÖNETİCİLERİMİZ ve İNSANLARIMIZ
379 Okunma.
16 Mart 2020
NEVRUZ KÖYLÜ BAYRAMIDIR
1111 Okunma.
29 Şubat 2020
ADİL AŞIRIM YA DA ATOM KARINCA
600 Okunma.
24 Şubat 2020
HOCAM YAZILARINIZ ÇOK GÜZEL AMA
517 Okunma.
24 Şubat 2020
ÜNİVERSİTE REKTÖRLÜĞÜNE
509 Okunma.
06 Şubat 2020
ÖNCE KURTARMA EKİPLERİNİ KURTARMAK GEREK
566 Okunma.
27 Ocak 2020
ÇİZGİ ROMAN KAHRAMANLARINI NASIL DEĞERLENDİRİRDİK
723 Okunma.
30 Aralık 2019
BU SORULARIN CEVABINI BULABİLİR MİSİNİZ
1312 Okunma.
14 Aralık 2019
AK Parti İl ve Merkez İlçe Başkanlığı Ters Yüz
1735 Okunma.
11 Aralık 2019
İKİ GÖZ
622 Okunma.
02 Aralık 2019
DİLİMİZ TÜRKÇE ÜZERİNE
565 Okunma.
28 Kasım 2019
NURETTİN ARASLA İLGİLİ KİMİ HATIRALAR
1468 Okunma.
06 Kasım 2019
ÖĞRETMENLİK HATIRALARIMDAN BİR TUTAM
1395 Okunma.
28 Ekim 2019
BİR PORTRE: DENİZ ÖZGÜR DEMİR ZABITA MÜDÜRÜ
678 Okunma.
24 Ekim 2019
VALİLİK BİNASINDAKİ DÜZENLEMELER
1585 Okunma.
14 Ekim 2019
ESKİDEN BÜROKRASİ BÖYLE ÇALIŞMAZDI
513 Okunma.
08 Ekim 2019
VALİ BEY'DEN ALKIŞLANACAK KÖKLÜ KARARLAR
2693 Okunma.
07 Ekim 2019
ÜNİVERSİTE-VALİLİK YURT MÜDÜRLÜĞÜ HAZIRLIKSIZ BU IĞDIR İÇİN BÜYÜK BİR KAYIP
503 Okunma.
01 Ekim 2019
BEN DEPREMDE HİÇ KORKMADIM
514 Okunma.
27 Eylül 2019
HANIMA AYAK YIKATMAK
711 Okunma.
20 Eylül 2019
IĞDIR'A ADLİYE BİNASINDAN ÖNCE ONU YAPTIRACAK İRADE LAZIM
949 Okunma.
16 Eylül 2019
SAYIN VALİ BU ÇAĞRIYA KULAK VERİNİZ
2968 Okunma.
09 Eylül 2019
TÜRKİYE’NİN YURT DIŞINDAKİ ÜSLERİ VE ASKERLERİ
876 Okunma.
02 Eylül 2019
RESEPSİYONU VALİ KURTARDI
1170 Okunma.
29 Ağustos 2019
MÜCAHİT HUN'UN YAZILARI HATIRALARIMI DEPREŞTİRDİ
815 Okunma.
23 Ağustos 2019
ARAS GAZETESİ'NDE DE YAZACAĞIM
1504 Okunma.
Haber Yazılımı